ابولا در سایه جنگ؛ چگونه کنگو به رکورد تاریخی تلفات رسید؟ / پشت پرده شیوع بیسابقه ابولا در کنگو
خبرآنلاین – ترجمه از الجزیره – محمد عارف معزی: درگیریهای مسلحانه، تأخیر در شناسایی موارد ابتلا و بیاعتمادی بخشی از جوامع محلی، تلاشها برای مهار شیوع ویروس ابولا در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو را با دشواریهای جدی مواجه کرده است.
بونیا، جمهوری دموکراتیک کنگو – زمانی که سه نفر از اعضای تیم پزشکی یک بیمارستان تنها چند روز پس از درمان یک بیمار جان خود را از دست دادند، دکتر «ریچارد لوکودو» به این احتمال مشکوک شد که ویروس ابولا پیش از شناسایی رسمی، در منطقه در حال انتشار بوده است.
این بیمار در اوایل آوریل برای انجام عمل جراحی به بیمارستان عمومی مونگبوالو در استان ایتوری مراجعه کرده بود؛ یعنی چند هفته پیش از آنکه مقامهای جمهوری دموکراتیک کنگو رسماً شیوع ابولا را اعلام کنند.
لوکودو به الجزیره گفت: «پیش از اعلام شیوع، در بیمارستان متوجه شدیم بیماری در دوم آوریل بستری شده و قرار بود در هفتم آوریل توسط تیم ما تحت عمل جراحی قرار بگیرد.»
او افزود: «تقریباً یک ماه بعد، شاهد مرگ دستیار جراح، متخصص بیهوشی و یکی از اعضای تیم مراقبتهای پس از عمل بودیم.»
مرگ این سه نفر از نخستین نشانههای شیوع ابولا بود؛ شیوعی که اکنون به مرگبارترین اپیدمی ابولا در تاریخ جمهوری دموکراتیک کنگو تبدیل شده است.
سه ماه پس از اعلام رسمی شیوع، بیش از ۴۹۰۰ مورد قطعی ابتلا ثبت شده و بیش از ۲۳۰۰ نفر جان خود را از دست دادهاند. این آمار بر اساس اطلاعات مقامهای بهداشتی و نهادهای بینالمللی است.
تلفات این شیوع از رکورد قبلی جمهوری دموکراتیک کنگو در جریان اپیدمی ابولا در فاصله سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ عبور کرده است؛ شیوعی که در اثر سویه «زئیر» رخ داد و ۲۲۹۹ نفر را به کام مرگ کشاند.
شیوع کنونی ناشی از بیماری ویروسی «بوندیبوجیو» (BVD) است؛ گونهای نادر از ابولا که نخستین بار در سال ۲۰۰۷ در اوگاندا شناسایی شد. برخلاف سویه زئیر که برای آن واکسن و برخی روشهای درمانی توسعه یافته است، در حال حاضر هیچ واکسن دارای مجوز یا درمان اختصاصی تأییدشدهای برای ویروس بوندیبوجیو وجود ندارد.
به همین دلیل، کارکنان بخش سلامت برای محدود کردن انتقال ویروس به شناسایی زودهنگام موارد، مراقبتهای حمایتی، اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از عفونت و جلب مشارکت جوامع محلی متکی هستند.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که شیوع بیماری ابتدا در استان ایتوری شناسایی شد و سپس به مناطق دیگر گسترش یافت. این سازمان هشدار داده است که درگیریهای مسلحانه، جابهجایی جمعیت و تأخیر در شناسایی موارد ابتلا، تلاشها برای مهار ویروس را پیچیده کرده است.
برای ساکنان مناطق درگیر، این اعداد و آمار به معنای از دست دادن اعضای خانواده و نزدیکانشان است.
«فوراحا ژیزل»، ۳۵ ساله، که عمویش بر اثر ابتلا به ابولا در منطقه روامپارا، در حدود ۱۰ کیلومتری بونیا، مرکز استان ایتوری، جان خود را از دست داده است، میگوید: «فقط خدا میتواند ما را از این فاجعه نجات دهد.»
او افزود: «مقابله همزمان با ناامنی، حکمرانی ضعیف و فقر دشوار است و میترسم ما نیز قربانی این اپیدمی مرگبار شویم.»
مقامهای بهداشتی میگویند انتقال ویروس پیش از اعلام رسمی شیوع در ۱۵ مه آغاز شده بود. زمانی که مقامها موفق به شناسایی ویروس شدند، بیماری در میان جوامع محلی گسترش یافته و زنجیرههای انتقال پیش از استقرار کامل تیمهای واکنش به شیوع شکل گرفته بودند.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که شیوع بیماری در ابتدا عمدتاً در منطقه بهداشتی مونگبوالو در استان ایتوری متمرکز بود و سپس به استانهای دیگر گسترش یافت.
مسابقه با زمان برای مهار انتقال ویروس
جمهوری دموکراتیک کنگو از سال ۱۹۷۶ تاکنون با چندین شیوع ابولا مواجه بوده و در طول این سالها تجربه گستردهای در مقابله با این بیماری به دست آورده است.
با این حال، کارکنان بخش سلامت در ایتوری میگویند تجربه بهتنهایی برای غلبه بر مشکلات موجود کافی نیست؛ زیرا درگیریهای مسلحانه، شرایط دشوار جغرافیایی، تأخیر در شناسایی موارد و بیاعتمادی برخی جوامع محلی، روند مقابله با بیماری را دشوار کرده است.
مقامهای جمهوری دموکراتیک کنگو نیز پذیرفتهاند که تأخیر در شناسایی موارد ابتلا به گسترش ویروس کمک کرده است.
پروفسور «پیر آکیلیمَلی»، رئیس عملیات مقابله با ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو، میگوید ظرفیت آزمایشگاهی در استان ایتوری از زمان آغاز شیوع افزایش یافته است.
او به الجزیره گفت: «وقتی کار را آغاز کردیم، هیچ آزمایشگاهی نداشتیم. امروز در استان ایتوری بیش از ۱۲ آزمایشگاه داریم.»
به گفته او، در مراحل ابتدایی شیوع، وابستگی به آزمایشگاههای خارج از استان باعث شد تأیید موارد ابتلا با تأخیر انجام شود.
درگیری و بیاعتمادی؛ دو مانع اصلی
تیمهای مقابله با ابولا در ایتوری در استانی فعالیت میکنند که چند دهه است با درگیریهای مسلحانه دستوپنجه نرم میکند.
گروههای مسلح برای نفوذ و کنترل مناطق غنی از منابع معدنی با یکدیگر درگیر هستند؛ وضعیتی که رفتوآمد را دشوار کرده و دسترسی به برخی جوامع را محدود میکند.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آفریقا نیز اعلام کرده است که از عملیات مقابله با شیوع ابولا از طریق نظارت و پایش، فعالیتهای آزمایشگاهی، پیشگیری از عفونت، مراقبت از بیماران و مشارکت با جوامع محلی حمایت میکند.
دکتر «جاستوس انسیو»، مدیر میدانی عملیات مقابله با ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو از سوی این مرکز، به الجزیره گفت: «در مورد ایتوری، شرایط چندان مساعد نیست. ما در یک منطقه جنگی هستیم و این استان تحت وضعیت محاصره قرار دارد.»
او افزود: «با امکاناتی که در اختیار داریم تلاش میکنیم همبستگی خود را با جوامع محلی نشان دهیم.»
دکتر «تیرنو بالده»، مدیر عملیات سازمان جهانی بهداشت در زمینه بیماری ویروسی بوندیبوجیو در جمهوری دموکراتیک کنگو، نیز معتقد است جابهجایی میان مناطق آلوده به گسترش ویروس کمک کرده است.
او به الجزیره گفت: «گسترش جغرافیایی این شیوع عمدتاً به جابهجایی کنترلنشده مردم، بهویژه افراد بیمار، میان مناطق آلوده و مناطق همجوار مرتبط است.»
برای کارکنان بخش سلامت در ایتوری، متوقف کردن ابولا تنها یک چالش پزشکی نیست؛ بلکه مسابقهای همزمان با ناامنی، درگیری و محدودیت دسترسی به مناطق مختلف است.
دکتر «چارلز کاشیندی»، رئیس بیمارستان نیاکونده در حدود ۴۰ کیلومتری جنوبغربی بونیا، میگوید: «وقتی مشکلاتی پیش میآید، بهویژه هنگام تیراندازی، هیچکس نمیتواند در موقعیت خود باقی بماند.»
۲۱۹/۴۲
